Kulturoteka / Warszawa-Wesoła
Stosując technologię CLT, pomimo początkowych trudności, ostatecznie zaoszczędzono mnóstwo czasu i kosztów na etapie wykończenia, głównie związanych z brakiem prac mokrych, wymagających długich przerw technologicznych.
Szukając w 2021 roku sposobu na szybką budowę przedszkola KIDO w Aleksandrowie Łódzkim, rozważając różne rodzaje prefabrykacji, odkryliśmy CLT (Cross-Laminated Timber), czyli drewno klejone krzyżowo. Wtedy, ta jeszcze mało popularna w Polsce technologia, stosowana była głównie w Austrii i Czechach (już od lat 90.). Budowa domów jednorodzinnych dla prywatnych inwestorów okazała się rozwiązaniem dość prostym. Znacznie większym wyzwaniem, z formalnego punktu widzenia, była realizacja budynku użyteczności publicznej. Przedszkola należą do kategorii o najwyższych wymaganiach przeciwpożarowych (ZL II). Nowa technologia wiązała się z rozwiązaniami, które nie były jeszcze powszechnie znane. Podczas odbiorów służby nie zawsze miały wystarczającą wiedzę, jak postępować w przypadku tak wykonanych obiektów, a przede wszystkim, jak klasyfikować ich nietypową konstrukcję. Można więc uznać, że ta konkretna inwestycja była pionierska i mimo wielu trudności udało się uzyskać pozwolenie na jej użytkowanie.
W kolejnych latach zaprojektowaliśmy jeszcze cztery placówki dla najmłodszych w technologii CLT – dwie z nich są obecnie w budowie, a jedna jest już otwarta. Dotychczas do wykonania ścian stosowaliśmy drewno renomowanych producentów europejskich. Za projekty warsztatowe, przygotowanie prefabrykatów oraz nadzór nad budową odpowiadała firma Modus-House Bartosza Saganowskiego i Rafała Kitki, architektów po WA PW. Myślę, że ta współpraca w dużym stopniu ułatwiła nam oswojenie tej technologii.
Materiał
CLT, czyli drewno klejone krzyżowo, to nic innego jak „wielka sklejka” złożona z minimum trzech warstw desek, najczęściej świerkowych, układanych w naprzemiennych kierunkach. W całej Europie jest wielu producentów tego materiału, różnice pojawiają się w grubościach podstawowych elementów i ich warstwach, rodzaju wykończenia oraz różnych rozwiązaniach elementów specjalnych, takich jak zestawy stropowe czy konstrukcje dachów, przypominające otwarte pudełka, wypełniane izolacją termiczną. Warto zwrócić uwagę, że przeciętna ściana ma grubość od 8 do 12 cm, co pozwala oszczędzić dużo powierzchni wewnętrznej. Dla architektów, poza grubością ścian, kluczowa jest ich jakość wizualna. Mamy tu do wyboru produkty różnych firm, oferujące zwykle 2-3 typy wykończenia – od podstawowego z dużą liczbą widocznych sęków po jakość premium, gdzie drewno jest starannie wyselekcjonowane, a granica między deskami prawie niewidoczna, co likwiduje późniejszy efekt „boazerii”.
Budynki z CLT najczęściej stawiane są na płycie żelbetowej. Cała konstrukcja lubi być usztywniona żelbetowymi trzonami klatki schodowej i szybu windowego. Układy konstrukcyjne wspierane tego typu trzonami są popularne, szczególnie w zagranicznych budynkach mieszkalnych i biurowych. Oczywiście można wykonywać drewniane klatki schodowe, ale pierwszą i zarazem ostatnią wydzieloną pożarowo komunikację pionową zrealizowaliśmy w przedszkolu KIDO i nie zamierzamy tego eksperymentu powtarzać.