Czytelnia

2021-07-19 16:56 Piotr Lewicki, Kazimierz Łatak, Hanna Faryna-Paszkiewicz

Recenzujemy najciekawsze nowe książki poświęcone architekturze. W tym miesiącu Piotr Lewicki i Kazimierz Łatak recenzują „Adaptive Re-Use. Strategies for Post-War Modernist Housing”, a Hanna Faryna-Paszkiewicz „Spodek w Zenicie. Przewodnik po architekturze lat 1945-1989 w województwie śląskim” Anny Syski [W WYDANIU CYFROWYM DO POBRANIA FRAGMENT KSIĄŻKI SPODEK W ZENICIE].

Powojenna mieszkaniówka od nowa

Siedziba niemieckiego wydawnictwa Jovis mieści się w Berlinie, przy Lützowstrasse, a nazwa tej ulicy z pewnością brzmi znajomo dla architektów średniego i starszego pokolenia. Lützowstrasse kończy się bowiem placem, Lützowplatz, a przy nim w latach 80. XX wieku zrealizowany został jeden z najsłynniejszych projektów berlińskiej Internationale Bauausstellung (IBA) – zespół mieszkaniowy projektu Oswalda Mathiasa Ungersa. Młodsi czytelnicy mają prawo nie wiedzieć, czym była IBA, a tym trudniej wyobrazić im sobie jej znaczenie dla nas, studiujących na wydziale architektury w latach, kiedy prowadzono berlińską operację. Celem Międzynarodowej Wystawy Budownictwa, powołanej przez senat miasta w roku 1979, była realizacja nowych mieszkań w specyficznych warunkach geograficznych i geopolitycznych Berlina (wówczas z dopiskiem „Zachodni”). Wystawa stała się okazją do urzeczywistnienia projektów autorstwa plejady ówczesnych gwiazd architektury światowej, by wspomnieć – oprócz wymienionego już Ungersa – braci Krierów, Rema Koolhaasa, Aldo Rossiego i wielu innych. Pomijając kwestię tworzenia tzw. substancji mieszkaniowej, realizowane w ramach IBA budynki stały się swoistym manifestem postawy twórczej ich autorów w zakresie architektury, a zwłaszcza urbanistyki. Punktowe interwencje na obszarze miasta, wciąż kalekiego po działaniach militarnych z 1945 roku, przez wiele lat stanowiły punkt odniesienia dla wszelkich rozważań na temat naprawy miejskich organizmów zniszczonych przez wojny, tragiczne w skutkach przestrzennych ideologie totalitarne, nieudane przypadki wcielenia w życie urbanistyki modernistycznej czy inne kataklizmy. Choć trudno w to uwierzyć, budynki zaprojektowane przez Ungersa przy Lützowplatz dziś już nie istnieją, a w miejscu sztandarowej realizacji mieszkaniowej ukończonej w 1983 roku, trzy dekady później powstał wielofunkcyjny obiekt o funkcji mieszanej (biura, mieszkania, hotel). Wydana przez Jovis publikacja Adaptive Re-Use to zbiór tekstów różnych autorów, a wspólną tematyką zamieszczonych wypowiedzi jest kwestia postępowania ze spuścizną powojennej architektury zespołów mieszkaniowych. Większość omawianych przypadków pochodzi z Niemiec, ale znajdziemy tu także przykłady z Finlandii i Niderlandów czy portugalskie projekty Álvaro Sizy. Case studies dotyczą zarówno budynków znacznych rozmiarów, obiektów nierzadko wielokondygnacyjnych (zazwyczaj prefabrykowanych), aż po indywidualne domy jednorodzinne, wolnostojące i szeregowe. Bogato ilustrowana publikacja – ze zdjęciami z czasów współczesnych i archiwalnymi, rysunkami, diagramami oraz szkicami – daje szeroki przegląd przyjętych strategii i rozwiązań. Temat jest ważny. Powszechne zjawisko braku mieszkań i coraz mniejszej dostępności terenów pod zabudowę w dogodnej lokalizacji musi prowadzić do rozrastania się miast na zewnątrz – procesu negatywnego z wielu powodów – albo szukania możliwości dogęszczania tkanki miejskiej wewnątrz dotychczasowych granic. To dogęszczanie winno przebiegać w sposób racjonalny (używając modnego terminu: zrównoważony), bez przekreślania pozytywnych cech istniejącej zabudowy. Nieprzypadkowo większość prezentowanych w książce osiedli wpisano na listy zabytków, choć odkrycie tej informacji, kiedy patrzy się na niektóre z publikowanych zdjęć, może wprawić czytelnika w zdziwienie. Zwłaszcza w tym kontekście rozbiórka sławnego kompleksu mieszkaniowego przy Lützowplatz szokuje. Piotr Lewicki, Kazimierz Łatak

Czytaj też: Anne Lacaton. Delikatność na blokowisku |

Spis treści Architektura 08/2021
przegląd

Relacjonujemy najciekawsze wydarzenia ostatnich miesięcy: tym razem m.in. wystawę Ściana Wschodnia. Architektura Zbigniewa Karpińskiego oraz rozstrzygnięcie konkursów o Nagrodę Architektoniczną Prezydenta Warszawy i Nagrodę Architektoniczną POLITYKI [W WYDANIU CYFROWYM PRZEWODNIK ONLINE PO WYSTAWIE ŚCIANA WSCHODNIA].

Tym razem zaproszeni przez redakcję goście dyskutowali na temat przestrzeni publicznej. Spotkanie z udziałem Ewy Kuryłowicz, Agnieszki Labus i Łukasza Pancewicza poprowadził Marcin Szczelina.

Przegląd najciekawszych projektów i opracowań konkursowych, w tym miesiącu P2PA, RS Architektura Krajobrazu i Projekt Polsko-Belgijska Pracownia Architektury.

Recenzujemy najciekawsze nowe książki poświęcone architekturze. W tym miesiącu Piotr Lewicki i Kazimierz Łatak recenzują „Adaptive Re-Use. Strategies for Post-War Modernist Housing”, a Hanna Faryna-Paszkiewicz „Spodek w Zenicie. Przewodnik po architekturze lat 1945-1989 w województwie śląskim” Anny Syski [W WYDANIU CYFROWYM DO POBRANIA FRAGMENT KSIĄŻKI SPODEK W ZENICIE].

realizacje

Stary Różyc i nowy Bakalak – dwie zupełnie różne historie warszawskich bazarów, ale też ciekawy zapis zmagań architektów z projektowaniem nieformalnych, oddolnych struktur, jakimi są miejskie targowiska – o dwóch realizacjach: Pracowni Architektonicznej Aleksandry Wasilkowskiej oraz OCA Architekci piszą Łukasz Pancewicz oraz Maciej Czeredys [W WYDANIU CYFROWYM DODATKOWE ZDJĘCIA I RYSUNKI].

Zaprojektowane w minimalistycznej estetyce proste, geometryczne rozwiązania subtelnie odwołują się do przeszłości i otoczenia – o nowej realizacji biura Maćków Pracownia Projektowa pisze Anna Miśniakiewicz.

Realizacja wpisuje się w formułę projektowania holistycznego, które pozwala zachować walory przyrodnicze i krajobrazowe czy historyczne. O projekcie pracowni visio architects and consultants oraz 44STO pisze Piotr Bujas.

wnętrza

W sali wielofunkcyjnej zastosowano ten sam arsenał skromnych, choć poruszających środków wyrazu, jaki wykorzystano w realizacji Muzeum Katyńskiego. O realizacji pracowni BBGK Architekci pisze Jerzy S. Majewski [W WYDANIU CYFROWYM DODATKOWE ZDJĘCIA].

praktyka

Konstrukcję wyspy tworzą 132 donice z roślinnością, posadowione na palach zagłębionych nawet na 60 m pod powierzchnię wody, gdzie znajdują oparcie w skalistym podłożu. O realizacji Heatherwick Studio pisze Artur Gizmajer [W WYDANIU CYFROWYM DODATKOWE ZDJĘCIA ORAZ FILMY Z REALIZACJI].

Projekt najwyższego w UE budynku wysokościowego to największe tego typu przedsięwzięcie realizowane w Polsce. Wyzwaniem była nie tylko jego ponadprzeciętna wysokość, ale przede wszystkim zastosowanie nietypowych rozwiązań. O realizacji Varso Tower pisze Artur Gizmajer [W WYDANIU CYFROWYM ROZSZERZONA WERSJA ARTYKUŁU ORAZ DODATKOWE ZDJĘCIA].

Podstawową korzyścią wynikającą z zastosowania w budynku rozwiązań inteligentnych jest zwiększony komfort. Sam obiekt staje się też miejscem bardziej bezpiecznym – pisze Agata Abramczyk.

Hypoalergiczne, trwałe, odporne na czyszczenie farby do wnętrz.

teoria i praktyka

Czym jest architektura? Jaką rolę powinna pełnić? Publikujemy esej dr hab. inż. arch. Joanny Gil-Mastalerczyk, prof. PŚk, z Wydziału Budownictwa i Architektury Politechniki Świętokrzyskiej.

konteksty

Ludzie powinni wytwarzać żywność czy energię lokalnie, globalnie będąc połączeni siecią informacyjną. Jesteśmy już do niej podłączeni, ale musimy zacząć produkować potrzebne nam rzeczy w pobliżu miejsca zamieszkania, aby zabezpieczyć własną przyszłość. Hiszpański architekt Vicente Guallart o mieście i architekturze, które mogłyby stać się odpowiedzią na wyzwania związane z takimi kryzysami, jak pandemia.

Co warto zobaczyć podczas tegorocznego weneckiego biennale architektury? Jego wystawy można oglądać do 21 listopada, a my tymczasem prezentujemy osobisty przewodnik krakowskich architektów, którym, mimo obostrzeń związanych z pandemią, udało się dotrzeć do Wenecji.

kolumny studenckie

Studia architektoniczne oferuje ponad 20 uczelni w kraju. Przez najbliższy rok będziemy prezentować poszczególne wydziały w nowym cyklu: Wydziały Architektury w Polsce.

Dzięki różnorodnej tematyce studiów nabyte umiejętności można wykorzystać w wielu dziedzinach zawodowych – o tym, dlaczego warto studiować architekturę na Politechnice Rzeszowskiej, pisze Aleksandra Szymaszek.

zawód architekt

W architekturze interesują mnie osobliwości i dziwactwa. Takim miejscem są dla mnie bazary, które rodzą się z chaosu życia codziennego. O realizacji Targowiska Bakalarska, a także innych projektach pracowni Aleksandra Wasilkowska Architecture Studio z Aleksandrą Wasilkowską rozmawia Maja Mozga-Górecka.

z archiwum architektury

W cyklu „Z archiwum” przypominamy trzy referaty z VI kongresu Międzynarodowej Unii Architektów, który odbywał się 3 czerwca i 1 lipca 1961 roku w Londynie. Są to publikacje: Jerzego Hryniewieckiego „Uprzemysłowienie budownictwa i jego wpływ na formy architektury współczesnej” z „Architektury” 9/1961, Henry'ego-Russella Hitchcocka „Zmiany w architekturze spowodowane stosowaniem nowej techniki i materiałów” z wydania 10/1961 oraz Piera Luigiego Nerviego „Wpływ żelazobetonu oraz postępu w technice i nauce na architekturę współczesną i przyszłą” z nr. 11/12/1961. Są one próbą opisania wpływu postępu technicznego na myśl architektoniczną oraz dokumentują zachodzące wówczas w architekturze zmiany. Jednocześnie zawierają refleksje aktualne także dzisiaj, co zauważa redaktor naczelna „Architektury-murator” Ewa P. Porębska w napisanym współcześnie komentarzu [TYLKO W WYDANIU CYFROWYM].

Szukasz innych wydań ?

Sprawdź archiwum