Plac Piłsudskiego miejsce niezgody

2021-09-27 15:05 Tekst: Tomasz Żylski
Ogród Saski
Autor: domena publiczna 1 | Pałac Saski od strony ogrodu, ok. 1912 roku

Pojawiające się od blisko 100 lat plany zagospodarowania warszawskiego placu Piłsudskiego (kiedyś zwanego też Saskim i Zwycięstwa) oraz nadania mu właściwej oprawy architektonicznej rozpalają emocje kolejnych pokoleń Polaków. W związku z ogłoszonym w lipcu rządowym planem odbudowy pałacu Saskiego przypominamy prawie stuletnią historię planowania tego ważnego miejsca (w tym artykuł Grażyny Jonkatys-Luby z „Architektury” nr 4/5/1966, który przeczytać można w wydaniu cyfrowym „A-m” 10/2021).

Rejon dzisiejszego placu Piłsudskiego należy do najważniejszych przestrzeni symbolicznych Warszawy, naznaczony wydarzeniami w szczególny sposób związanymi nie tylko z historią miasta, ale też Polski. Defilady odbierali tu Napoleon, Piłsudski i... Hitler. Sam plac był sceną akcji zbrojnych, manifestacji politycznych i wydarzeń artystycznych, a w czerwcu 1979 roku stanowił oprawę pamiętnej mszy, którą papież Jan Paweł II odprawił podczas swojej pierwszej pielgrzymki do ojczyzny. Miejsce to odgrywa także wyjątkową rolę w strukturze przestrzennej Warszawy, stanowiąc centralny punkt pierwszego tej skali założenia urbanistycznego miasta, czyli osi saskiej. Nie dziwi więc, że pojawiające się od blisko 100 lat plany zagospodarowania placu i nadania mu właściwej oprawy architektonicznej rozpalają emocje kolejnych pokoleń. Pierwszą próbę podjęto już w 1927 roku, tuż po rozebraniu monumentalnego soboru, który rosyjscy zaborcy postawili jako symbol swojej dominacji na ziemiach polskich. Wśród propozycji, jakie nadesłano na zorganizowany wówczas konkurs były m.in. projekty wieżowców, co dzisiejszym ortodoksyjnym zwolennikom przywrócenia wokół tkanki architektonicznej z lat międzywojennych z pewnością nie mieści się w głowie. Kolejne konkursy przeprowadzano w 1935, 1947, 1964 i 1988 roku. Wysadzenie przez hitlerowców zachodniej pierzei placu z pałacami Saskim i Brühla stwarzało nowe możliwości kształtowania zabudowy, ale – jak dowodził na łamach „A-m” Andrzej Kiciński (10/2003) – żaden z konkursów nie dał odpowiedzi, która satysfakcjonowałaby przestrzennie profesjonalistów i warszawiaków (więcej o próbach zagospodarowania placu można przeczytać w archiwalnych artykułach, które publikujemy w cyfrowym wydaniu bieżącego numeru).

Czytaj też: Rynki, place i... donice – nowy miejski krajobraz Polski |

Spis treści Architektura 10/2021
przegląd

Relacjonujemy najciekawsze wydarzenia ostatnich miesięcy: tym razem m.in. relacja z konferencji ACPS 2021, projekt Future Builders i rozstrzygnięcie tegorocznej edycji konkursu Design that Educates Awards. Ponadto publikujemy felietony założycielek inicjatywy Bal architektek oraz podsumowanie kolejnych odcinków Miastoranka.

Przegląd najciekawszych projektów i opracowań konkursowych, w tym miesiącu Kuryłowicz & Associates, Pas Projekt i HRA Architekci.

Recenzujemy najciekawsze nowe książki poświęcone architekturze. W tym miesiącu Piotr Lewicki oraz Kazimierz Łatak oceniają publikację „Mapping Urban Spaces. Designing the European City”, a Grzegorz Stiasny pierwszy numer nowego magazynu o architekturze „Architecture Snob” [W WYDANIU CYFROWYM DO POBRANIA WYWIAD Z MARTHĄ THORNE Z „ARCHITECTURE SNOB” 1/2021].

realizacje

W miejscu dawnych browarów projektantom z pracowni JEMS Architekci udało się stworzyć kawałek autentycznego miasta. Jest ono przyjazne dla pieszych, a także wielkomiejskie. Współczesne, ale niepozbawione historii – o nowej realizacji Jemsów piszą Jerzy S. Majewski, Pior Lewicki i Kazimierz Łatak [W WYDANIU CYFROWYM DODATKOWE ZDJĘCIA].

Luksusowy hotel trafnie wpisuje się w otoczenie, respektując jego lokalność i oferując nowe wartości ze szczyptą kosmopolityzmu – o nowej realizacji pracowni medusagroup pisze Krzysztof Mycielski [W WYDANIU CYFROWYM DODATKOWE ZDJĘCIA].

Kamienica wielopokoleniowa przy Stalowej 29 w Warszawie w większym zakresie stanowi projekt interesujący społecznie niż architektonicznie – o realizacji pracowni Sawa-tech Projektowanie i Wykonawstwo pisze Jerzy Majewski.

technika

Pawilon to pierwszy budynek o konstrukcji nośnej wykonanej w całości z włókna lnianego, materiału w pełni odnawialnego i biodegradowalnego – o realizacji livMatS we Fryburgu pisze Wiktor Kowalski [W WYDANIU CYFROWYM DODATKOWE ZDJĘCIA ORAZ FILM Z BUDOWY].

teoria i praktyka

Czym jest architektura? Jaką rolę powinna pełnić? Publikujemy esej dr inż. arch. Kseni Piątkowskiej, adiunkta w Katedrze Architektury Mieszkaniowej i Użyteczności Publicznej na Wydziale Architektury Politechniki Gdańskiej.

konteksty

Za sprawą pandemii na mapie turystycznych atrakcji Polski miały szansę zaistnieć zupełnie nowe miejsca, oddalone od obleganych kurortów i głównych miejscowości wypoczynkowych. Zarysowały się też nowe trendy i zjawiska, jak glamping czy workation. Czy zmiany te zostaną z nami na dłużej? I czy pod wpływem kryzysu wywołanego SARS-CoV-2 turystyka ma szansę stać się bardziej zrównoważona? Na te m.in. pytania odpowiada Tomasz Żylski.

Pojawiające się od blisko 100 lat plany zagospodarowania warszawskiego placu Piłsudskiego (kiedyś zwanego też Saskim i Zwycięstwa) oraz nadania mu właściwej oprawy architektonicznej rozpalają emocje kolejnych pokoleń Polaków. W związku z ogłoszonym w lipcu rządowym planem odbudowy pałacu Saskiego przypominamy prawie stuletnią historię planowania tego ważnego miejsca (w tym artykuł Grażyny Jonkatys-Luby z „Architektury” nr 4/5/1966, który przeczytać można w wydaniu cyfrowym „A-m” 10/2021).

praktyka

Decyzja o wykorzystaniu białego betonu architektonicznego na elewacjach spowodowała, że wszystkie poszczególne etapy związane z technologią i realizacją obiektu wymagały innego podejścia niż na typowej budowie - o wyzwaniach związanych z realizacją Muzeum Sztuki Nowoczesnej piszą Mikołaj Mundzik i Krzysztof Kuniczuk [W WYDANIU CYFROWYM DODATKOWE ZDJĘCIA].

Nowe produkty i specjalistyczne technologie dla architektów

Nowości z Salone del Mobile w Mediolanie. Meble do eleganckiego salonu

kolumny studenckie

Studia architektoniczne oferuje ponad 20 uczelni w kraju. Przez najbliższy rok będziemy prezentować poszczególne wydziały w nowym cyklu: Wydziały Architektury w Polsce. W tym miesiącu Wydział Budownictwa i Architektury Politechniki Lubelskiej.

Znaczące miejsce w procesie kształcenia na kierunku architektura na Wydziale Budownictwa i Architektury Politechniki Lubelskiej zajmują aspekty budowlane – o tym, dlaczego warto studiować architekturę na Politechnice Lubelskiej pisze Kamil Świstoń.

Prezentujemy relację z zajęć dla studentów 10. semestru letniego 2020/21, prowadzonych na WAPW we współpracy z Ekologicznym Uniwersytetem Ludowym w Grzybowie. Zajęcia podsumowują prowadzący zajęcia: Konrad Grabowiecki oraz Maciej Kauffman.

zawód architekt

Życie pokazało, że określone przez architekta ramy i założone ograniczenia można z powodzeniem przekraczać. O realizacji Browarów Warszawskich, a także wyzwaniach projektowych wynikających z m.in. kryzysu klimatycznego i pandemii z Markiem Moskalem rozmawia Maja Mozga-Górecka.

z archiwum architektury

W cyklu „Z archiwum” przypominamy artykuł Grażyny Jonkatys-Luby, zamieszczony w „Architekturze” nr 4/5/1966 wraz z propozycją dyskusyjną Andrzeja Fajansa, architekta i urbanisty, prezesa Oddziału Warszawskiego SARP w latach 90., założyciela biura FS&P Arcus. O komentarz do tej archiwalnej, dotyczącej wciąż aktualnych zagadnień publikacji poprosiliśmy architekta Mariusza Ścisło, prezesa SARP-u w latach 2012-2019, współzałożyciela oraz prezesa FS&P Arcus [TYLKO W WYDANIU CYFROWYM].

Szukasz innych wydań ?

Sprawdź archiwum