Po co Czechom architekt w każdym mieście? Rozmowa z Osamu Okamurą

2024-03-28 10:43 Rozmawiał: Artur Celiński

Około 180 czeskich miastach ma miejskiego architekta. Nie zawsze jest to praca na pełen etat, ale to i tak oznacza, że w prawie jednej trzeciej miast jest ktoś, kto czuwa nad architekturą – mówi Arturowi Celińskiemu Osamu Okamura.

Artur Celiński: Czy znalezienie się Galerii Plato w Ostrawie zaprojektowanej przez Roberta Koniecznego na liście pięciu finalistów EU Mies van der Rohe Award 2024 jest bardziej zasługą polskiego architekta czy efektem systemowej pracy całego czeskiego środowiska architektonicznego?

Osamu Okamura: To przede wszystkim sukces społeczności Ostrawy, która w pewnym momencie przeciwstawiała się planom lokalnych decydentów i obroniła ten obiekt przed wyburzeniem. Następnie za pomocą szeregu działań, petycji i demonstracji przekonała lokalną władzę nie tylko do zachowania tej dawnej rzeźni jako proindustrialnej pamiątki, ale też do zainwestowania i stworzeniu tej przestrzeni dla galerii Plato – znanej, cenionej i renomowanej galerii sztuki o dosyć alternatywnym charakterze. Dzisiejszy efekt to lata trudnej i żmudnej pracy włożonej w informowanie, przekonywanie, budowanie sojuszy i szukanie pieniędzy.

AC: No i popsułeś mi moją małą prowokację. Chciałem, żebyśmy naszą rozmowę zaczęli od tego, że projekt Koniecznego został zrealizowany tylko dlatego, że zwycięzca konkursu, Petr Hájek, nie zdecydował się na podpisanie umowy. Może więc to po prostu efekt przypadku.

OO: Przepraszam, że ponownie mieszam Ci szyki, ale to zdecydowanie nie jest przypadek. Patrzysz tylko na samą końcówkę bardzo długiego procesu. Zapominasz również o kontekście. Ta sytuacja to dobra ilustracja sytuacji konkursów architektonicznych i rozwoju architektury w naszym kraju. Zanim jednak zaczniemy rozmawiać o środowisku, zatrzymajmy się na chwilę przy polityce. Zwłaszcza tej lokalnej. To przecież często od woli politycznej zależy nie tylko to, czy w ogóle konkurs zostanie ogłoszony, ale też to, jakie zostaną w nim zapisane oczekiwania. Ostrawa nie jest miastem, której władze jakoś szczególnie mocno wybijały się w temacie rozumienia wartości architektury oraz jej znaczenia dla mieszkańców i jakości życia całego miasta. Nie jest jednak też miejscem, które byłoby na walory architektury ślepe lub celowo je ignorowało. Można powiedzieć, że jest gdzieś pośrodku. Chcieli dobrych efektów, ale też nie tak znów przesadnie mocno. Trzeba też pamiętać, że nie jest to najbardziej rozwinięty społecznie i gospodarczo czeski region. Galeria sztuki nie była tu kwestią priorytetową. Warto także zauważyć, że Ostrawa zmieniła swoje podejście w tej kwestii – szuka pomysłów na architekturę bardziej inkluzywną. Odrestaurowanie Plato w tym kształcie i formie jest tego wyrazem.

AC: Jakie to ma jednak znaczenie dla wyników samego konkursu?

OO: Duże, jeśli weźmiemy pod uwagę, że członkami sądu konkursowego byli lokalni decydenci. W jury zasiadali m.in. Tomáš Macura, MBA – wówczas prezydent Ostrawy, radny miejski Lukáš Semerák czy burmistrz dzielnicy, w której PLATO powstawało. Oczywiście mieliśmy tu też grono znakomitych postaci architektonicznych – w tym Ivana Reimanna, który urodził się w Pradze, ale rozwinął swoją pełną sukcesów karierę w Niemczech po emigracji w latach 80.

Spis treści Architektura 04/2024
przegląd

Janusz Korzeń relacjonuje obchody stulecia Towarzystwa Urbanistów Polskich, a Bal Architektek zwraca uwagę na trzy mocne kobiece głosy w zakresie popularyzacji architektury.

Kwartał przyszłości to wystawa, która jest zaproszeniem do rozmowy o fragmencie centrum Warszawy. Sprzedać teren i zezwolić na wieżowce czy zachować dawną szkołę, która zmienia się w społecznie ważne miejsce?

Około 180 czeskich miastach ma miejskiego architekta. Nie zawsze jest to praca na pełen etat, ale to i tak oznacza, że w prawie jednej trzeciej miast jest ktoś, kto czuwa nad architekturą – mówi Arturowi Celińskiemu Osamu Okamura.

Przegląd najciekawszych projektów i opracowań konkursowych, w tym miesiącu.

Prezentujemy recenzje książek: „Lustro weneckie. Biennale – międzynarodowe wystawy architektoniczne" oraz „Heidegger dla architektów".

Japoński architekt Riken Yamamoto otrzymał tegoroczną nagrodę Pritzkera.

konteksty

Wszyscy powtarzamy jak mantrę, że tylko poprzez konkurs można otrzymać rezultat spełniający oczekiwania kierowane przez i pod adresem projektantów, inwestorów, władz miast, mieszkańców itd. Jaka jest jednak konkursowa korzyść z punktu widzenia przystępujących do nich architektów i architektek?

W ramach naszego cyklu przypominamy artykuły z numerów 1/2001, 2/2001, 6/2001, 9/2001 oraz 4/2004. Cytaty wybrała i komentarzem opatrzyła Ewa P. Porębska.

Świat się zmienia, a polskie konkursy – nie za bardzo. Formuła konkursowa nie tyle się wyczerpała, co wymaga zmian, na co zwracają uwagę architekci i architektki.

realizacje

Architekci chcieli zachować jak najwięcej historycznej tkanki, nadając jej funkcje mieszkaniową i usługową. Nadrzędne było otwarcie na miasto i stworzenie przestrzeni dostępnej – piszą Zbigniew Maćków, Roman Rutkowski i Michał Duda o najnowszej realizacji pracowni SRDK Studio Projekt [W WYDANIU CYFROWYM WIĘCEJ ZDJĘĆ].

Przestrzeń odnosi się z szacunkiem do historii miejsca, jednocześnie wpisując się we współczesne funkcje węzła przesiadkowego oraz parku miejskiego – pisze Anna Kulińska o najnowszej realizacji pracowni Architekci Gadomscy [W WYDANIU CYFROWYM WIĘCEJ ZDJĘĆ].

Wyzwaniem było wpisanie budynku, przy niewielkiej powierzchni działki, w trudny kontekst centrum miasta i sąsiedztwo dużej galerii handlowej – pisze Wojciech Fudala o najnowszej realizacji Pracowni Architektonicznej Czora & Czora [W WYDANIU CYFROWYM WIĘCEJ ZDJĘĆ].

wnętrza

Dwie przychodnie Nord Clinic, czyli gdańsko-gdyński dwugłos o nowoczesnych klinikach pediatrycznych, przyjaznych dzieciom, ich opiekunom i personelowi.

Projektowanie to kompromisy i wybory. Od nas zależy, czy chcemy przechylić szalę w kierunku kreowania nowych zachowań, czy istniejących przyzwyczajeń – mówią w rozmowie z Anną Żmijewską Kasia Kabo i Tomek Pydo.

teoria i praktyka

O ekologicznej architekturze w teorii i praktyce pisze dr inż. arch. Maciej Jagielak, asystent na Wydziale Architektury Politechniki Krakowskiej, autor strony i podcastu Emisja Architektury.

warsztat

Ważnym elementem budynku jest wielopoziomowe atrium łączące cztery skrzydła, w których zlokalizowano pokoje studenckie. Istotnym etapem wznoszenia tej części konstrukcji było rusztowanie i szalowanie okrągłych otworów w jego stropach – piszą Marcin Garbacki, Karolina Tunajek, Jacek Wochowski o najnowszej realizacji pracowni Projekt Praga [W WYDANIU CYFROWYM WIĘCEJ ZDJĘĆ].

przybornik

Nowe produkty i specjalistyczne technologie dla architektów

wzornik

Ścienne inspiracje nie tylko do wnętrz mieszkalnych – płytki ceramiczne, tapety czy naturalny kamień

zawód architektka

Utrata sprawczości architektów bardzo mnie męczy i chętnie zrobiłabym coś w kierunku podwyższenia powagi i statusu tego zawodu w Polsce – mówi Dorota Jarodzka-Śródka w rozmowie z Aleksandrą Czupkiewicz.

Szukasz innych wydań ?

Sprawdź archiwum