CZYTELNIA

2024-03-28 10:42 Anna Syska, Paweł Jaworski

Prezentujemy recenzje książek: „Lustro weneckie. Biennale – międzynarodowe wystawy architektoniczne" oraz „Heidegger dla architektów".

Weneckie zamieszanie wystawiennicze

Takim właśnie określeniem Sławomir Gzell scharakteryzował Międzynarodowe Biennale Architektury w Wenecji, któremu poświęcił swoją książkę Lustro weneckie. Osiemnaście wielkich ekspozycyjnych imprez nie jest łatwo opisać w sposób, który zmieści się w niespełna dwustustronicowej książce. Autor obrał więc ujęcie przekrojowe, dzieląc tematykę wystaw i tym samym książkę, na części: krajobraz, miasto, wieś, naukę i sztukę. Podejście to wydaje się być – biorąc pod uwagę liczbę wystaw, wątków, podejść kuratorskich i pawilonów – jedynym możliwym rozwiązaniem.

Książka Gzella jest w istocie zbiorem refleksji na temat wybranych przez autora ekspozycji. Dość duża część z nich dotyczy tych w polskim pawilonie. Autor przychylnym okiem patrzy na Hotel Polonia z 2008 roku oraz Obiekty niemożliwe z 2014 roku. Pozostałe krytykuje. Czytelnik ma zatem pole do polemiki z autorem i może zastanawiać się, czy pozostałe wystawy i koncepcje kuratorskie rzeczywiście były złe lub dostateczne. A może było wręcz odwrotnie, skoro szacowne grono jurorskie uznało je za najlepsze z przedłożonych propozycji?

Warto jednak zauważyć, że niektóre ekspozycje zostały potraktowane pobieżnie i przedstawione za pomocą kilkuzdaniowych opisów. Komentarze Gzella okraszone zostały także autorskimi fotografiami, które również nie oddają ani wielkości imprezy, ani specyfiki wystaw. Najpełniej więc przemyślenia autora odczyta ktoś zaawansowany – osoba znająca wszystkie zakamarki biennale, przemierzająca przestrzenie ekspozycyjne Arsenału oraz oglądająca wystawy porozrzucane po Wenecji i najbliższych jej wyspach. Dla takiej osoby lektura tej książki będzie więc ciekawą podróżą sentymentalną. Dla czytelnika mniej zaawansowanego może stać się narracją nietrafioną.

W tytułowym lustrze weneckim, którym tutaj jest biennale, odbija się zdaniem autora cała architektura. My, jej twórcy i widzowie stajemy po jednej lub drugiej stronie, oglądając jej i swoje odbicie, podpatrując to, co robią inni i jakie propozycje na nią mają. Lustro weneckie ma swoje zalety i wady. Niekiedy podglądamy, nie będąc widzianym i zauważonym. Innym razem podziwiamy siebie, zapominając, że po drugiej stronie może dziać się coś zupełnie innego.

Dlatego nie powinno dziwić, że powystawowe refleksje wzbogacone są przemyśleniami nad architekturą w ogóle (oraz elementami autopromocyjnymi, odnoszącymi się do innych publikacji autora). Profesor przywołuje definicję tych dyscyplin i ich znaczenie dla otaczającej nas przestrzeni rozumnie komponowanej według zasad opracowanych naukowo i dowiedzionych teorii.

Te rozważania mają w sobie dużą dozę sentymentalizmu (któż z nas nie wspomina wrażenia, jakie zrobiły na nim widoki Serenissimy). Sławomir Gzell, prezentując swoje szkice placów i budynków, dodatkowo zaś rozwodzi się nad urokiem krajobrazu, laguny i powstałym na niej mieście. W efekcie zachęcony czytelnik, wyglądając przez okno, zaczyna szukać tego piękna miejskiego świata. W naszych warunkach może jednak szybko natrafić na widok sąsiada, którego okna mieszkania są oddalone o osiem metrów. Na szczęście kilka stron dalej czytelnik już przeczyta, że zdaniem autora urbanistyka oddała inicjatywę inwestorom i wynajmowanym przez nich architektom. Być może więc jej piękno pozostało tylko w takich nostalgicznych wspomnieniach?

Anna Syska

Spis treści Architektura 04/2024
przegląd

Janusz Korzeń relacjonuje obchody stulecia Towarzystwa Urbanistów Polskich, a Bal Architektek zwraca uwagę na trzy mocne kobiece głosy w zakresie popularyzacji architektury.

Kwartał przyszłości to wystawa, która jest zaproszeniem do rozmowy o fragmencie centrum Warszawy. Sprzedać teren i zezwolić na wieżowce czy zachować dawną szkołę, która zmienia się w społecznie ważne miejsce?

Około 180 czeskich miastach ma miejskiego architekta. Nie zawsze jest to praca na pełen etat, ale to i tak oznacza, że w prawie jednej trzeciej miast jest ktoś, kto czuwa nad architekturą – mówi Arturowi Celińskiemu Osamu Okamura.

Przegląd najciekawszych projektów i opracowań konkursowych, w tym miesiącu.

Prezentujemy recenzje książek: „Lustro weneckie. Biennale – międzynarodowe wystawy architektoniczne" oraz „Heidegger dla architektów".

Japoński architekt Riken Yamamoto otrzymał tegoroczną nagrodę Pritzkera.

konteksty

Wszyscy powtarzamy jak mantrę, że tylko poprzez konkurs można otrzymać rezultat spełniający oczekiwania kierowane przez i pod adresem projektantów, inwestorów, władz miast, mieszkańców itd. Jaka jest jednak konkursowa korzyść z punktu widzenia przystępujących do nich architektów i architektek?

W ramach naszego cyklu przypominamy artykuły z numerów 1/2001, 2/2001, 6/2001, 9/2001 oraz 4/2004. Cytaty wybrała i komentarzem opatrzyła Ewa P. Porębska.

Świat się zmienia, a polskie konkursy – nie za bardzo. Formuła konkursowa nie tyle się wyczerpała, co wymaga zmian, na co zwracają uwagę architekci i architektki.

realizacje

Architekci chcieli zachować jak najwięcej historycznej tkanki, nadając jej funkcje mieszkaniową i usługową. Nadrzędne było otwarcie na miasto i stworzenie przestrzeni dostępnej – piszą Zbigniew Maćków, Roman Rutkowski i Michał Duda o najnowszej realizacji pracowni SRDK Studio Projekt [W WYDANIU CYFROWYM WIĘCEJ ZDJĘĆ].

Przestrzeń odnosi się z szacunkiem do historii miejsca, jednocześnie wpisując się we współczesne funkcje węzła przesiadkowego oraz parku miejskiego – pisze Anna Kulińska o najnowszej realizacji pracowni Architekci Gadomscy [W WYDANIU CYFROWYM WIĘCEJ ZDJĘĆ].

Wyzwaniem było wpisanie budynku, przy niewielkiej powierzchni działki, w trudny kontekst centrum miasta i sąsiedztwo dużej galerii handlowej – pisze Wojciech Fudala o najnowszej realizacji Pracowni Architektonicznej Czora & Czora [W WYDANIU CYFROWYM WIĘCEJ ZDJĘĆ].

wnętrza

Dwie przychodnie Nord Clinic, czyli gdańsko-gdyński dwugłos o nowoczesnych klinikach pediatrycznych, przyjaznych dzieciom, ich opiekunom i personelowi.

Projektowanie to kompromisy i wybory. Od nas zależy, czy chcemy przechylić szalę w kierunku kreowania nowych zachowań, czy istniejących przyzwyczajeń – mówią w rozmowie z Anną Żmijewską Kasia Kabo i Tomek Pydo.

teoria i praktyka

O ekologicznej architekturze w teorii i praktyce pisze dr inż. arch. Maciej Jagielak, asystent na Wydziale Architektury Politechniki Krakowskiej, autor strony i podcastu Emisja Architektury.

warsztat

Ważnym elementem budynku jest wielopoziomowe atrium łączące cztery skrzydła, w których zlokalizowano pokoje studenckie. Istotnym etapem wznoszenia tej części konstrukcji było rusztowanie i szalowanie okrągłych otworów w jego stropach – piszą Marcin Garbacki, Karolina Tunajek, Jacek Wochowski o najnowszej realizacji pracowni Projekt Praga [W WYDANIU CYFROWYM WIĘCEJ ZDJĘĆ].

przybornik

Nowe produkty i specjalistyczne technologie dla architektów

wzornik

Ścienne inspiracje nie tylko do wnętrz mieszkalnych – płytki ceramiczne, tapety czy naturalny kamień

zawód architektka

Utrata sprawczości architektów bardzo mnie męczy i chętnie zrobiłabym coś w kierunku podwyższenia powagi i statusu tego zawodu w Polsce – mówi Dorota Jarodzka-Śródka w rozmowie z Aleksandrą Czupkiewicz.

Szukasz innych wydań ?

Sprawdź archiwum