Akademia przez duże A

2020-04-23 14:27 Rozmawiała: Agata Twardoch
Gabriela Rembraz
Autor: fot. Agata Twardoch 1 | Gabriela Rembarz

Kreatywność potrzebuje takich warunków, jakie kojarzymy ze starożytną Akademią – tolerancji, szacunku i wolności oraz, oczywiście, wyzwań. Nasze inicjatywy, OSSA i AGORA, to próby wygospodarowania przestrzeni spotkania i dialogu, a także pewnego rodzaju inkubatora dla nowych podejść odpowiadających dynamice zmian we współczesnym świecie – w cyklu Architektki Gabriela Rembarz i Justyna Pęczek, wykładowczynie WA PG, o łączeniu nauki z praktyką projektowania.

Agata Twardoch: Chciałam z Wami porozmawiać o umiędzynarodawianiu polskiej uczelni i o łączeniu nauki z praktyką. Jesteście inicjatorkami i pierwszymi organizatorkami - w 1997 roku - warsztatów Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Studentów Architektury. W listopadzie „Architektura-murator”, przy okazji swoich 25. urodzin, nagrodziła je jako Inicjatywę 25-lecia. Wiem, że to stare wspomnienie, ale też ciekawa historia.

Justyna Martyniuk-Pęczek: To były całkiem inne czasy. Dostęp do rzeczy, informacji, nawet do ludzi w 1997 roku był diametralnie inny. Nie było przecież internetu. Nie było możliwości, żebyśmy rozmawiały uśmiechając się do siebie, tak jak teraz: Ty w Gliwicach, my w Gdańsku. W ogóle nie było łatwo mieć znajomych tak daleko. Nie było wiadomo, jak wyglądają studia na innych wydziałach, jaki jest poziom, kto na nich studiuje. Docierały do nas jakieś plotki, ale niewiele więcej. Warsztaty zrodziły się z potrzeby spotkania i wymiany. Poznania tego, co się dzieje poza naszym Gdańskiem.

Gabriela Rembarz: Myśmy się dzięki tej pierwszej OSSIE poznały. Justyna była wtedy studentką, i razem z Grzegorzem przyszli do mnie i do Anny Awtuch z pomysłem na takie spotkanie. A my, młode asystentki, dałyśmy się w ten projekt absolutnie wkręcić. Mnie się bardzo dobrze pracowało z młodszymi ludźmi, bo w mojej generacji, szczególnie wtedy, w 1997 roku, nie do pomyślenia było, żeby angażować się w takie niezarobkowe przedsięwzięcie. Przecież można było robić interesy, założyć działalność. Z Justyną połączyła nas taka trochę społecznikowska potrzeba działania.

JMP: I ciekawość ludzi.

GR: W ogóle potrzeba zmiany i wpływu na rzeczywistość. A w 1997 roku całkiem inne były też relacje na uczelni.

AT: Większy dystans?

GR: Profesorowie byli w wieku naszych dziadków. Potem następowała pokoleniowa przerwa, bo ówcześni 40- czy 50-latkowie zajmowali się właśnie tymi „biznesami”, więc nawet jeżeli pracowali na uczelni, to ich życie kręciło się raczej dookoła zewnętrznej działalności. Potem byliśmy my, niewiele po studiach. Jak pływacy na otwartym morzu. Możliwości były jednocześnie i duże, i żadne. Wszystko zależało od indywidualnego potencjału i szczęścia. A z drugiej strony doświadczenia na Zachodzie były nader rzadkie, a ja wróciłam po studiach w Stuttgarcie, i dużo rzeczy w Polsce okazywało się nie do zniesienia.

JMP: Wszyscy chcieliśmy zmiany. Mnie zależało także, żeby powstało coś w rodzaju grupy wsparcia; żeby można było dowiedzieć się od innych studentów, gdzie wyjechać na studia zagranicę i jak ciekawiej studiować architekturę.

AT: Czy organizując te pierwsze warsztaty miałyście jakiś wzorzec?

JMP: Idea OSSY zrodziła się podczas warsztatów EASA (European Architecture Students Association). Wówczas było to dosyć elitarne międzynarodowe spotkanie. Wzięłam w nim udział w 1997 roku w Plymouth. Wtedy, wraz z innymi Polkami i Polakami, stwierdziliśmy, że chcemy przenieść tę ideę na grunt polski.

AT: Jaki był temat pierwszej OSSY? Pamiętacie jeszcze?

GR: Oczywiście! To akurat była rocznica tysiąclecia Gdańska i chciałyśmy znaleźć lokalny temat. Zdecydowałyśmy się, co było kontrowersyjne, na plac Solidarności. Bo wtedy Solidarność nie była popularnym motywem. Dziedzictwo, tożsamość, solidarność – to już wszystkim wychodziło uszami. Ten temat połączył dwie kwestie: tradycję tysiącletniego miasta i wyciekający między palcami etos Solidarności. Wybrałyśmy takie trudne zagadnienie, żeby warsztaty nie zamieniły się w wyścig: „kto zrobi lepszą koncepcję projektową?”

JMP: Ja pamiętam energię w tej grupie i to, że studenci pracowali sami. Nie potrzebowali nikogo z zewnątrz, mistrza. Nie było tutorów w dzisiejszym znaczeniu. Zaglądali do nas asystenci, podpytywali, prowokowali, kwestionowali. Trochę nas drażnili pytaniami: co robicie, dlaczego tak, po co? To podgrzewało atmosferę i pchało wydarzenie w stronę dyskusji zamiast konkretnych projektów.

AT: Mam wrażenie, że Wasza wizja warsztatów nie zmieniła się od tego czasu. Nadal jesteście zdania, że chodzi w nich o myślenie i przeżywanie, a nie o zwalającą z nóg koncepcję?

GR: Tak, bo nie mają one zastąpić procesu edukacji na uczelni. Mają „dać kopa”, inspirację, wytrącić z kolein intelektualnych, w które każdy z nas wpada. Wydaje mi się, że w Polsce – niestety – krytyczne myślenie i krytyczna praca nad projektem nie są najmocniejszą stroną.

JMP: Zazwyczaj Polacy są pragmatyczni: nie lubią tracić czasu i rwą się szybko do konkretnych rozwiązań…

GR: Na zakończenie tych pierwszych warsztatów jedna z grup zrobiła performance. Pamiętam, że skakali przez mur ze styropianu i obsypywali się liśćmi, deklamując manifest. Wyobraź sobie: poważna sprawa, aula Politechniki Gdańskiej, a oni z plecaków wysypują liście. Patrzyłam w przerażeniu na kamienne twarze profesorów! A to miało taki urok, tchnienie szkoły artystycznej, ducha Bauhausu...

AT: Jednak przy podsumowaniu warszawskiej OSSY 2019, kiedy jedna z grup ogłosiła 12 praw - manifest architekta á rebours, który był swego rodzaju performansem – zdenerwowałaś się.

GR: Tak. Na początku trudno się było zorientować, że to prowokacja. Znam zbyt wielu architektów, którzy naprawdę tak myślą: „Buduj za wszelką cenę; Podporządkuj naturę architekturze; Skupiaj się na formie”. Przecież to mogło być na serio…

AT: Ten manifest też miał nas wytrącić z myślowych kolein.

GR: Racja, i to się udało. Część kontestowała, część broniła, wybuchła dyskusja. Wtedy, w 1997 roku, też była publiczna dyskusja, wokół postawionej w jednej z prac tezy, że pomnik Solidarności nie może mieć 66 metrów; że aby ilustrować tę ideę dobrze, powinien mieć raczej 660 metrów. Wydaje mi się, że skala tej dyskusji to był duży sukces.

AT: Przypuszczałyście, że to się tak rozwinie?

GR: Nie. Zresztą, tak jak Justyna już mówiła, do nas dopiero niedawno dotarło, jaki OSSA miała i ma wpływ na scenę architektoniczną, na debatę.

JMP: Możemy w pewnym sensie mówić o generacji OSSY. Możesz być oczywiście świetnym architektem nigdy nie będąc „Ossiarzem”, ale OSSA jest w jakimś sensie doświadczeniem integrującym.

AT: Ja byłam na OSSIE pierwszy raz w 2000 roku. To rzeczywiście było kultowe doświadczenie, o którym z dumą się opowiadało: przepraszam, nie było mnie na zajęciach, bo byłam na OSSIE…

JPM: Kultowe – to jest dobre słowo. Przez kolejne lata OSSA, rzeczywiście stawała się kultowa. Dla mnie także ze względu na przyjaźnie – mamy dzięki niej przyjaciół rozsianych po całej Polsce. I przypuszczam, że spotyka to kolejne roczniki. To też jest ten bardzo ważny wymiar społeczny.

AT: A teraz, skoro zmieniły się realia, jest internet, wszyscy mamy znacznie więcej kontaktów, organizowanych jest więcej warsztatów i otwartych wykładów, zmieniła się też praca na uczelni: na przykład u nas na Politechnice Śląskiej warsztaty są już integralną częścią zajęć, to czy potrzebujemy corocznej OSSY?

JMP: W sklepach powiększył się asortyment i mamy teraz raczej problemy z nadmiarem – podobnie jest z warsztatami. Mamy warsztaty komercyjne i niekomercyjne, miejskie, sponsorowane, w ramach przedmiotów kursowych. Mamy ich tyle, że możemy wybierać – tylko przez tę mnogość nigdy nie wiemy, czy wybraliśmy dobrze. Szczególnie, że przy okazji pojawiają się inicjatywy źle przygotowane, nieciekawe. OSSA miała to szczęście, że była pierwsza. Zdążyła zbudować pewną markę jeszcze zanim pojawiła się taka konkurencja na rynku. Ta marka jest teraz przy okazji jakimś gwarantem jakości.

GR: Ale nie zapominajmy o tym, że małe, kameralne warsztaty, mimo że nie mają tej znanej marki, ani wielkich nazwisk – przecież OSSIE, przez to, że stała się marką, łatwiej jest przyciągać wielkie nazwiska – mogą być równie wartościowe. Zasadniczo jestem zwolenniczką takich mniejszych, „butikowych” wydarzeń. Takich jak nasza AGORA.

AT: Co to jest AGORA?

JMP: AGORA to założona przez nas międzynarodowa mikrosieć badawcza, która skupia naukowców z uniwersytetów z różnych krajów i kontynentów. Między innymi z Anglii, Niemiec, Turcji, USA i RPA. Oczywiście także z Polski, z Politechnik Gdańskiej i Śląskiej. Spotykamy się cyklicznie i w różnych ośrodkach organizujemy konferencje naukowe, seminaria doktoranckie i warsztaty studenckie. To prawdziwa tygodniowa Akademia na temat szeroko rozumianej lokalnej demokracji.

GR: Praca na uczelni to co najmniej dwa – a w naszej branży nawet trzy – obowiązki: uczenie i praca naukowa oraz praktyka projektowa. Naszą główną troskę stanowi zintegrowanie działań na tych polach. Po etapie fascynacji samą dydaktyką i ulepszaniem jej metodologii, chciałyśmy rozszerzyć efekt synergii. Skonstruować jakiś trwalszy mechanizm, w którym działania ze studentami, magistrantami i doktorantami będą lepiej powiązane w ramach uczelni oraz z polem naszych naukowych i praktycznych zainteresowań.

JMP: Ważną kwestią jest także oficjalny transfer wiedzy do praktyki pod szyldem uczelni. Bo tylko to daje możliwość rozwoju badań i międzynarodowego publikowania wyników, o co głównie chodzi w obecnej reformie uczelni.

GR: Chodzi też o lepsze wykorzystanie naszych licznych międzynarodowych kontaktów. To nowy sposób działania.

JMP: Wygląda to wszystko na zaplanowane, cykliczne przedsięwzięcie, ale pamiętam, że wiele decyzji podejmowałyśmy spontanicznie, nawet trochę emocjonalnie, reagując na potrzeby i braki.

GR: Ja byłam już zmęczona doraźnością. Tu takie warsztaty, tam takie, tu konferencja, tam konferencja, ale poszczególne elementy nie tworzyły systemu. Trochę tak jakby za każdym razem trzeba było zaczynać od nowa. Dzięki AGORZE mamy wreszcie jakąś ciągłość pomiędzy poszczególnymi aktywnościami. Jedno działanie wynika z drugiego.

AT: Jakie były początki AGORY?

GR: Od zawsze naszym celem było uczenie studentów projektowania w kontekście rzeczywistym. Od około 2010 roku Orunia, dosyć problemowa dzielnica Gdańska, stała się naszym living LAB-em. Zaczęłyśmy współpracować z tamtejszym Domem Sąsiedzkim. Moje dwie magistrantki zrobiły dla Oruni ciekawe dyplomy, potem prowadziłyśmy tam kursowe przedmioty. Pierwszy raz w 2014 roku, zakończone ogólnopolskimi tygodniowymi warsztatami i konferencją pod hasłem SLOW SMART ORUNIA. To była taka pre-AGORA. Po tych doświadczeniach znałyśmy już tę dzielnicę dobrze, a mieszkańcy wiedzieli, czym się zajmujemy. Było nam się łatwiej porozumieć. Wtedy powstał też pomysł na poświęcony partycypacji projekt Quo Vadis Gdańsk? – mieszkańcy planują swoje miasto, którego inicjatorem był Przemek Kluz z Gdańskiej Fundacji Innowacji Społecznych. Pierwsze spotkanie pod szyldem AGORY – międzynarodowe warsztaty studenckie i konferencja naukowa – odbyło się właśnie w ramach tego przedsięwzięcia w czerwcu 2015 roku pod hasłem INTERNATIONAL MARKET PLACE. Udało nam się doprowadzić do tego, że nasze warsztaty studenckie skorzystały na infrastrukturze Quo Vadis, a organizatorzy tego wydarzenia skorzystali na naszej konferencji. Zaproszeni profesorowie występowali pod szyldem projektu.

JMP: Warsztaty zainspirowały na przykład powstanie muralu w nieprzyjaznym przejściu podziemnym na Oruni. Po skończeniu projektu nie chciałyśmy się pogodzić z myślą, że cała energia się rozproszy i zniknie. Wreszcie udało nam się doprowadzić do synergii pomiędzy działaniami naukowymi, projektowymi i edukacyjnymi, do czegoś, co podczas pobytu na MIT obserwowałyśmy jako standardową procedurę działań, a czego brak na naszym podwórku nas złościł. Żal nam było to stracić. Wtedy postanowiłyśmy, że powinno to być działanie cykliczne.

AT: Obie byłyście na stażach naukowych w MIT – DUSP SPURS Fellows. Justyna jest też stypendystką Fulbrighta. To stamtąd przywiozłyście tę potrzebę synergii?

GR: Najpierw byłyśmy jeszcze na uniwersytecie w Stuttgarcie, na stypendiach fundacji DAAD. Ja nauczyłam się już wtedy, w 1996 roku, sposobu budowania partnerstwa uczelni z administracją samorządową. Projekty kursowe były wykonywane zazwyczaj jako konsultacyjne dla gmin albo jako prace zlecone. Z tym, że zleceniem nie był zazwyczaj ostateczny projekt, tylko raczej cały blok badawczy: na przykład na temat możliwości dzielnicy, programu funkcjonalnego, historii, etc. Wnioski były potem wkładem w rozwój idei. Nawiasem mówiąc, takie badania przedwstępne to, moim zdaniem, coś czego w Polsce bardzo brakuje. Przy projektowaniu, ale także przy planowaniu czy programowaniu rozwoju, nie korzysta się ze wsparcia nauki.

JMP: Na MIT praca jest zorganizowana w ten sposób, że każdy student dokłada cegiełkę do badań, dzięki którym uczelnia jest taka rozpoznawalna. MIT jako jednostka prywatna musi stale je komercjalizować, z czego wynika także program studiów. Projekty studenckie, a szczególnie te magisterskie, są opracowaniami profesjonalnymi i tak są traktowane. AGORA powstała zatem z zaobserwowanej na MIT potrzeby synergii, z potrzeby połączenia luźnych warsztatów, rozmów i kontaktów w jakąś spójną strukturę.

AT: Wydaje mi się, że w Polsce jest jednak coraz więcej przykładów naukowców angażowanych do tworzenia różnego rodzaju strategii i studiów rozwoju.

GR: Niby tak, ale nawet jeżeli w takich pracach udział biorą pojedyncze osoby, to robią to jako eksperci, projektanci czy nawet aktywiści, nie jako uczelnia. Nie staje się to częścią systemowego kontaktu. Z drugiej strony, uważa się, że nie ma badań naukowych w architekturze, a to bzdura! Nasze środowisko uznaje jedynie formę research by design, czyli badanie przez projektowanie. Ciągle niedoceniony pozostaje wielki potencjał badania przez… badanie!

AT: Szukając synergii i kolejnych połączeń jesienią 2019 roku, zorganizowałyście w Gdańsku spotkanie absolwentów The Special Program for Urban and Regional Studies SPURS MIT, które miało na celu zainicjowanie współpracy między programem SPURS MIT a Politechniką Gdańską. Czy łatwo było zaprosić do Gdańska gości z całego świata?

JMP: Nie, to nie jest tak, że przyjeżdżasz na zagraniczny uniwersytet i wszyscy od razu chcą z Tobą współpracować. To z naszej strony lata pracy i budowania zaufania. Praktycznie od 1997 roku, gdy Piotr Lorens, szef naszej katedry na Politechnice Gdańskiej, pojechał jako Fulbright Scholar na SPURS MIT i rozpoczął współpracę, która umożliwiła późniejsze staże ośmiu osobom z naszej katedry. Jeszcze wracając do AGORY – szczególnie cenne jest to, że choć łączy północ z południem i kraje rozwinięte, jak Niemcy i USA, z rozwijającymi się, jak Turcja czy RPA, to wszyscy występują tam na równych prawach.

GR: I co ważne, nie przyjeżdżają do nas się lansować. Przyjeżdżają, żeby się spotkać, wzajemnie zasilić twórczą energią, odświeżyć głowę. Przyjeżdżają dla akademickich rozmów w czystej postaci, bo za tym na co dzień wszyscy tęsknimy.

AT: Wspominacie o Akademii przez duże A. Mam wrażenie, że wszystkie inicjatywy, o których rozmawiamy - OSSA, AGORA i SPURS MIT HUB – to też trochę poszukiwanie Akademii na uczelni.

GR: Kreatywność potrzebuje takich warunków, jakie kojarzymy ze starożytną Akademią - tolerancji, szacunku i wolności, a jednocześnie współpracy, wsparcia, partnerstwa i zaufania oraz, oczywiście, wyzwań. Te wszystkie inicjatywy to próby wygospodarowania przestrzeni dla spotkania i dialogu, rodzaju inkubatora dla wykształcenia nowych podejść odpowiadających dynamice zmian.

JMP: Nasze działania mają też zawsze dwa wymiary: stricte akademicki i wychodzący poza uczelnię. Jeden wymiar to te międzynarodowe spotkania, kontakty, pisanie razem artykułów, sieciowanie – także w ramach kraju, bo paradoksalnie kooperacja pomiędzy uczelniami polskimi jest trudniejsza niż pomiędzy uczelnią polską a zagraniczną. Drugim segmentem jest łączenie teorii z praktyką. Na przykład urbanistyczny mentoring, czyli wdrażanie tego, o czym rozmawiamy teoretycznie we współpracy z radami dzielnic, urzędami i instytucjami. Transfer wiedzy bezpośrednio do użytkownika.

GR: Na bieżąco poszukujemy odpowiednich metod, bo miasta idą do przodu, mierzą się z kolejnymi wyzwaniami. Dziś to problemy klimatyczne i energetyczne. Dzięki warsztatom, dzięki temu, że mamy czas i warunki na dyskusję, Akademia jest w stanie te zmiany zrozumieć i szybko rozpoznać możliwe rozwiązania. Teraz główny nurt publicznej debaty to kwestie, o których na uczelniach mówiliśmy już kilkanaście lat temu, jak rewitalizacja czy jakość przestrzeni publicznej.

JMP: Poza tym także formy współpracy się zmieniają i niosą nowe wyzwania. Kiedyś była to współpraca bilateralna pomiędzy poszczególnymi partnerami, a teraz wszystko zmierza w stronę coraz szerszych konsorcjów: między wieloma miastami i dodatkowo z udziałem zaangażowanej społeczności. Wyzwaniem jest jak pogodzić wszystkich partnerów – w naszym rozumieniu Akademia może być pomocna w kształtowaniu efektywnej mediacji.

AT: Mówicie o nowych rolach planisty i urbanisty?

GR: Czasy Le Corbusiera i wielkich publicznych projektów nieodwołalnie się skończyły. Teraz praca urbanisty bazuje na sprawnej współpracy. Trzeba w inteligentny sposób tworzyć partnerstwa i kreatywne koalicje: nowymi środkami i nowymi narzędziami. Trzeba wychodzić z urbanistyką poza dość prymitywne narzędzie, jakim jest plan miejscowy. To nie jest tak, że można zaprojektować dzielnicę na papierze, a potem ją według tego projektu sukcesywnie realizować. Urbanistyka to proces, w którym projekt jest na bieżąco korygowany.

JMP: W tych dynamicznych czasach, które mamy, projekty sprzed pięciu lat są już przestarzałe. O efekcie finalnym decydują najczęściej parametry procesu planowania. Wychodzimy znacznie poza klasyczne rozumienie urbanistyki jako „architektury w większej skali”.

GR: Zmienia się też istotnie materia oddziaływania urbanistyki jako zadania publicznego. Wszystko jest negocjacją, a jedyna sfera pełnej kontroli sektora publicznego nad formą miasta to dziś przestrzeń publiczna: tereny miejskie i infrastruktura. To tu nasza wiedza może się przełożyć na wyższą jakość. Niestety samorządy w Polsce nie bardzo potrafią z tego skorzystać. Nie używają publicznych inwestycji infrastrukturalnych do budowania jakości przestrzeni publicznych, wizerunku miasta i tak dalej.

AT: Biegnąca przez Gliwice Drogowa Trasa Średnicowa to jeden z projektów, które pokazują ten zmarnowany potencjał. Inwestycji nie poprzedziły badania ani publiczna dyskusja.

GR: No tak, podobnie jest w Gdańsku z aleją Havla oraz Nową Bulońską i Nową Politechniczną. Mam sporo do czynienia z projektami drogowymi, bo pracuję także w gdańskim Biurze Projektów Budownictwa Komunalnego BPBK SA. Występowałam na przykład jako aktywna urbanistka przy planowaniu przebudowy głównej osi komunikacyjnej w centrum miasta. Nasz zespół odpowiadał jedynie za infrastrukturę, ale i tak moja wiedza, szersza świadomość zdobyta przy okazji wyjazdów naukowych, pozwoliła lepiej określić ramy wyjściowe przebudowy. Żałowałam, że tego ogromnego złożonego procesu nie poprzedziły rzetelne studia naukowe. Wydaje mi się jednak, że przypomniałam drogowcom, że dążymy do strefy reprezentacyjnej, a nie do pasma drogowo-komunikacyjnego z fontanną. I najważniejsze: że, mówiąc o korytarzach ruchu, strumieniach przepływu oraz promieniach skrętu, nie powinniśmy utracić pieszych z tak zwanego bigger picture.

JMP: Dobrze widzę ten brak badań także w swojej dziedzinie. Moja praca naukowa i projektowa koncentrują się na problematyce oświetlenia. Zagadnienia, o których pisałam w doktoracie w 2006 roku, dopiero teraz zaczynają być gdzieniegdzie uwzględniane. Nadal jednak nie tworzy się masterplanów oświetlenia, brakuje koordynacji, która pomogłoby przeprowadzać inwestycje w sposób bardziej wydajny, oszczędny i efektywny.

AT: Chodzi o wykorzystanie metod badawczych przy projektowaniu elementów, które dotąd wydawały nam się zadaniem czysto technicznym?

JMP: I o lepszą koordynację interdyscyplinarną. Pod koniec XIX wieku podzielono branże: wodociągi i kanalizacja, oświetlenie, elektryka, przestrzenie publiczne, itd. Dzisiaj wiemy, że muszą się one przenikać. Jakość przestrzeni publicznych zależy od każdego z tych elementów i ich wzajemnego powiązania. Rolą urbanistów powinna być koordynacja i podejmowanie konkretnych decyzji w ramach spójnej, całościowej wizji.

GR: Ale nie jedynie w sposób ekspercki, tylko bardziej systemowo. Popularne jest tworzenie lokalnych standardów wszystkiego. Jednak, by przyjąć jakiś standard, który później będzie wdrażany, muszą być przeprowadzone rzetelne badania. Doceniam to, że coraz częściej korzysta się z wiedzy specjalistów, ale uważam też, że na poziomie rozpoznania problemów i sposobów ich rozwiązania, dalej nie stosuje się adekwatnej metodologii badań. W Polsce są one okryte niesławą, mówi się, że są bezpodstawnym wydawaniem pieniędzy. Ale innowacje nie dzieją się same. Potrzebny jest metodyczny namysł. Jestem przekonana, że trzeba odczarować temat badań naukowych i teorii w urbanistyce i architekturze. Jak nie znasz teorii, to wymyślasz koło na nowo.

AT: Podoba mi się ten postulat. Na koniec chciałam jeszcze zapytać: jesteście urbanistami czy urbanistkami? I czy to ma w ogóle jakiekolwiek znaczenie?

JMP: Nigdy się nad tym nie zastanawiałam. Chociaż nie...! Kwestia genderowa zaskoczyła mnie w Ameryce. Było dla mnie szokujące, gdy się dowiedziałam, że na MIT pierwsza kobieta profesorem została dopiero w latach 70.

GR: Może dlatego w Ameryce ten problem jest znacząco bardziej obecny w debacie publicznej, która ma też więcej podbudowy teoretycznej. W trakcie stażu w MIT podszkoliłam się merytorycznie, czytając klasykę tematu: Arendt, Sonntag, Hayden, Massey, Markusen. Jednak, szczerze mówiąc, pragmatycznie kwestia zaistniała dopiero w związku z naszą zeszłoroczną konferencją HER City: Housing Environment Resilience, na którą zaprosiłyśmy wybitne prelegentki z całego świata.

AT: Chciałyście udzielić głosu kobietom – fachowcom od planowania i badania miast?

JMP: Tak. Zauważyłyśmy problem braku kobiet w publicznej profesjonalnej debacie, a przecież gdy spojrzymy na statystyki, widzimy, że wiele z nich zarządza wydziałami planowania przestrzennego w Polsce i na świecie, także u nas – w Gdańsku i Gdyni. Natomiast w ogóle się tego nie czuje w sferze medialnej - mało się o ich pracy mówi, wizerunkowo nie istnieją. Stąd właściwie pomysł zorganizowania konferencji. I z tego powodu także cieszą nas Twoje rozmowy z kobietami na łamach „A-m”. Dostrzeżenie naszej pracy to wyróżnienie, za które bardzo dziękujemy!

Gabriela Rembarz, architektka i urbanistka, adiunkt w Katedrze Urbanistyki i Planowania Regionalnego Wydziału Architektury Politechniki Gdańskiej oraz urbanistka-projektantka w Biurze Projektów Budownictwa Komunalnego SA w Gdańsku. Jest współautorką wielkoskalarnych studiów z pogranicza infrastruktury i urbanistyki, m.in. dla Pomorskiej Kolei Metropolitalnej. Dorobek praktyczno-teoretyczny łączy od dwóch dekad z intensywną pracą nad innowacyjnymi formatami działalności naukowo-dydaktycznej, umieszczającymi bieżące tematy lokalne w aktualnym kontekście debaty międzynarodowej. To podejście realizuje w ramach zainicjowanej przez siebie AGORA Research Group Project. Jest członkinią renomowanej Deutsche Akademie für Städtebau und Landesplanung (DASL), International Society of City and Regional Planners (ISOCARP) oraz Towarzystwa Urbanistów Polskich (TUP)

Justyna Martyniuk-Pęczek, architektka i urbanistka, profesor Politechniki Gdańskiej. Specjalistka w dziedzinie architektonicznego projektowania światłem. Od 2010 roku prowadzi badania naukowe nad suburbanizacją w kontekście rozwoju przedsiębiorczości, nad strukturami urbanistycznymi oraz transformacją energetyczną miast. Członkini krajowych i międzynarodowych zespołów badawczych, m.in. Międzynarodowej Komisji Energii IEA, CIE-JTC18: LIGHTING EDUCATION czy zespołu przy Komitecie Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN. Od 2019 roku kieruje zespołem badawczym Light and Energy na Politechnice Gdańskiej. Autorka wielu monografii, w tym Światła Miasta, Od pragmatyzmu do masowej indywidualizacji w kształtowaniu form oświetlenia miasta, Gniazda przedsiębiorczości w polskim modelu miasta krawędziowego. W pracy zawodowej łączy sztukę tworzenia przestrzeni miejskiej oraz projektowania oświetlenia i iluminacji

NOWY NUMER

[architektura-issue-generator] - Zajawka kup dostęp - górna

Kup dostęp
Architekura - zajawka 05/2020

Szukasz innych wydań ?

Sprawdź archiwum