Dworzec / Oświęcim

2021-04-28 17:04 Tekst: Janusz Sepioł, zdjęcia: Maciej Jeżyk
Dworzec PKP Oświęcim 1
Autor: Maciej Jeżyk 1 | Widok od ul. Powstańców Śląskich. Bryła dworca jest dynamiczna, silnie horyzontalna, z mocna linią zadaszenia, przeciągniętą poza obrys budynku

To obiekt funkcjonalny i szlachetny. Jego autorzy odnaleźli w projekcie drogę do połączenia trudnej przeszłości z pełną wyzwań teraźniejszością – o realizacji pisze Janusz Sepioł.

To zaskakujące, jakiej jakości i jak wiele dworców kolejowych zrealizowano w Polsce w dekadzie lat 60. Do legendy przeszły choćby warszawskie pawilony WKD, projektu Arseniusza Romanowicza. Zdjęcia i rysunki kilku innych obiektów umieszczone przez T. Przemysława Szafera w pierwszej monografii tamtych czasów – tomie „Nowa architektura polska, diariusz lat 1966–1970” (Arkady 1972) w bardzo małym stopniu oddają rozmach i standard tej architektury. Jej ocena jest zresztą utrudniona o tyle, że szereg obiektów już nie istnieje, a inne wiodą żywot w zupełnym zaniedbaniu. Coraz trudniej nam także zrekonstruować kontekst społeczny, ekonomiczny czy wreszcie technologiczny tamtych czasów, czyli zrozumieć, jak bardzo odróżniały się one od ówczesnej codzienności. Niewątpliwie ich architektura to fala świeżego modernizmu, jakim zachłysnęli się młodzi projektanci po październikowej odwilży. Jednym z nich był Karol Fojcik – urodzony w Knurowie w 1932 roku absolwent Politechniki Gdańskiej, który w wieku 30 lat otrzymał zadanie zaprojektowania dworca w Oświęcimiu. Otwarcie obiektu miało uświetnić obchody dwudziestej rocznicy wyzwolenia obozu. Realizację, ukończoną w 1965 roku, oceniono wysoko, a Karol Fojcik przez długie lata był wiodącym projektantem Biura Projektów PKP w Katowicach. Wśród licznych jego prac, jak dworce w Katowicach-Ligocie, Lublińcu czy Chorzowie, bodaj najbardziej udanym stał się wielki dworzec w Zabrzu. Ten w Oświęcimiu miał być w istocie rzeczy przebudową istniejących budynków, ale powstał zupełnie nowy obiekt; dwie trzykondygnacyjne, oblicowane piaskowcem, surowe bryły zostały połączone wysoką, jednoprzestrzenną, w pełni przeszklona halą, zrealizowaną w konstrukcji stalowej.

Spis treści Architektura 05/2021
przegląd

Relacjonujemy najciekawsze wydarzenia ostatnich miesięcy: tym razem wyniki polskiej edycji konkursu Brick Award 2021 i kolejne dyskusje w ramach Miastoranka.

Przegląd najnowszych projektów i opracowań konkursowych, w tym miesiącu Bujnowski Architekci, Agata Parzentna i Michał Kucharski oraz Design Lab Group.

czytelnia

Recenzujemy najciekawsze ostatnio wydane publikacje. W tym miesiącu Michał Stangel pisze o „Mieście życzliwym” Davida Sima oraz „Street Commerce” Andresa Sevtsuka, a Piotr Lewicki i Kazimierz Łatak recenzują „Rolę światła w architekturze znaczeniowej” po redakcją Anny Marii Wierzbickiej.

realizacje

Jeśli trwałość, elastyczność i energooszczędność są najważniejszymi kryteriami współczesnej architektury biurowej, nowy warszawski wieżowiec spełnia je wszystkie. O nowej realizacji biura APA Wojciechowski piszą Łukasz Pancewicz i Grzegorz Stiasny.

W starej kamienicy zbudowano relacje nie tylko pomiędzy aktorami, widzami i przestrzenią, lecz także starą oraz nową architekturą. O realizacji Autorskiej Pracowni Architektonicznej Jerzego Gurawskiego pisze Maciej Siuda.

Inspiracją dla projektu elewacji stała się kolumnada, która miała na celu płynnie połączyć zwartą bryłę budynku szkoły z zielonym otoczeniem. O realizacji studia DEMIURG Project pisze Jerzy Grochulski.

To obiekt funkcjonalny i szlachetny. Jego autorzy odnaleźli w projekcie drogę do połączenia trudnej przeszłości z pełną wyzwań teraźniejszością – o realizacji pisze Janusz Sepioł.

konteksty

Budujesz wieżę nie dlatego, że chcesz pokazać, jaki jesteś bogaty, ale dlatego, że masz możliwość to zrobić. Dziś ważne jest uświadomienie sobie, jakie rozwiązania stosowaliśmy zanim masowo zaczęliśmy wykorzystywać paliwa kopalne. Szwajcarski architekt o swojej wizji dziejów architektury oraz jej przyszłości w obliczu dzisiejszego kryzysu związanego z pandemią i globalnym ociepleniem w rozmowie z Agnieszką Radziszewską.

Nasze biennale pod hasłem Jak będziemy żyć razem? podkreślić ma istotną rolę architekta jako przyjaznego organizatora i kustosza umowy przestrzennej – pisze Hashim Sarkis, kurator największej architektonicznej wystawy, która z powodu pandemii została przesunięta o rok. Autorzy prezentacji w Polskim Pawilonie, we współpracy z projektantami z Europy, pokażą natomiast jak istotnym elementem budowania wspólnoty w czasach narastających lokalnych i światowych kryzysów są obszary wiejskie.

z archiwum architektury

Przypominamy publikację z numeru 6/1957 poświęconą konkursowi powszechnemu SARP na typowe domki jednorodzinne. Na fali odwilży poszukiwano w nim propozycji, które miały posłużyć do opracowania projektów modelowych tanich domów z materiałów miejscowych i zastępczych dla budownictwa jednorodzinnego. Cztery proponowane typy – o powierzchni użytkowej od 45 do 100 m2 – odpowiadać miały, wedle słów organizatorów konkursu, możliwościom finansowym szerokich rzesz robotniczych. O komentarz poprosiliśmy Przema Łukasika z bytomskiego biura medusa group, autora wielu nietypowych, ikonicznych już dzisiaj domów jednorodzinnych, w tym własnego, zbudowanego na dawnym budynku kopalni Bolko Loftu (2003), podłużnego drewnianego w Żernicy (2004) i domu-instalacji origami w Toruniu (2020).

praktyka

Termomodernizacja powinna iść w parze z estetyką. Kluczowe są audyt energetyczny i dostosowany do formy profesjonalny projekt architekta – pisze Radosław Murat.

warsztat

Ponieważ budynek powstaje na terenie leżącym w dawnej delcie Wisły, każde wejście wyposażono w specjalne szyny do montażu wodoszczelnych przegród, w razie wystąpienia zagrożenia powodziowego. O wyzwaniach związanych z realizacją pisze Maria Mermer z biura JEMS Architekci.

technika

Jednym z wyzwań konstrukcyjnych była realizacja ważącego 20 tys. ton budynku mieszczącego blisko 23 tys. m2 powierzchni biurowych nad istniejącą linią kolejową. O najnowszej realizacji biura Snøhetta pisze Radosław Stach.

wzornik

Biurka i stoły idealne do pracy w biurze i w domu.

przybornik

Nowe produkty i specjalistyczne technologie dla architektów.

kolumny studenckie

Studia architektoniczne oferuje ponad 20 uczelni w kraju. Przez najbliższy rok będziemy prezentować poszczególne wydziały w nowym cyklu: Wydziały Architektury w Polsce

Studenci architektury mogą projektować obiekty użyteczności publicznej ze studentami kierunku budownictwo, inżynieria środowiska czy gospodarka przestrzenna. Uczy to nie tylko pracy w zespole, lecz również daje przedsmak tego, jak może wyglądać współpraca z branżystami nad projektem w przyszłej pracy – o tym, dlaczego warto studiować architekturę na Politechnice Łódzkiej piszą Aleksandra Ołowska i Paulina Suchenek.

zawód architekt

Jesteśmy pracownią, która ciągle szuka nowych wyzwań, żartujemy, że kolejnym projektem będzie pewnie stacja kosmiczna. O współpracy z inwestorami publicznymi, projektowaniu stacji polarnej na Antarktydzie i roli kobiet w architekturze z Ingą Rojek rozmawia Maja Mozga-Górecka.

Szukasz innych wydań ?

Sprawdź archiwum