Cognitarium / Koszalin

2026-09-28 15:29 Tekst: Oskar i Marek Grąbczewscy, opracowanie: Zofia Sobolewska
Cognitarium Koszalin1
Autor: OVO Grąbczewscy Architekci/ Materiały prasowe 1 | Prace nad kopułą planetarium w segmencie I

Budynek jest zarówno prosty, oparty na bardzo czytelnej zasadzie, jak i niezwykle bogaty przestrzennie – możliwość połączeń i wzajemnych relacji między modułami jest niezliczona.

Zawsze wyobrażałem sobie raj pod postacią biblioteki – Jorge Luis Borges

Budynek Centrum Wiedzy Cognitarium jest domknięciem kompozycji kampusu Politechniki Koszalińskiej i jego główną atrakcją. To biblioteka przyszłości – miejsce pracy, nauki, efektywnego pozyskiwania wiedzy, ale również przestrzeń spotkań, rozmów, twórczych interakcji, spędzania wolnego czasu, odpoczynku.

Idea projektu

Już na etapie konkursu architektonicznego zdecydowaliśmy, że Cognitarium powinno być więcej niż budynkiem. Uformowaliśmy je jako otwartą strukturę urbanistyczną. Dziewięć bloków funkcjonalnych, połączonych pod i nad ziemią, tworzy układ ośmiu przyjaznych ciągów pieszych – malowniczych uliczek, którymi można przejść od kampusu do hali sportowej i od parkingów do terenu zielonego, który w przyszłości zmieni się w park. Otwarta struktura Cognitarium umożliwi, w razie konieczności, jego elastyczne zmiany funkcjonalne.

Budynek jest zarówno prosty, oparty na bardzo czytelnej zasadzie, jak i niezwykle bogaty przestrzennie – możliwość połączeń i wzajemnych relacji między modułami jest niezliczona, co pozwala na organizację poszczególnych funkcji w poziomie, w pionie lub w dowolnej przestrzennej sekwencji. Jednocześnie odwiedzający może łatwo zorientować się w całej strukturze, bo w samym środku Cognitarium, na przecięciu wszystkich ścieżek, znajduje się wielopoziomowy hol, w którym można poruszać się po okrążającej go podwójnej klatce schodowej lub windą. Jest dla nas szczególnie ważne, aby osoby z niepełnosprawnościami mogły korzystać z budynku na całkowicie równych prawach z użytkownikiem pełnosprawnym, i aby drogi ich poruszania się po Cognitarium były do siebie jak najbardziej zbliżone. W holu umieszczone zostanie wahadło Foucaulta, a przeplatające się schody stanowić będą dodatkową atrakcję przestrzenną, umożliwiając oglądanie ruchu wahadła z każdej pozycji i wysokości w sposób ciągły.

Cognitarium będzie funkcjonować jako przestrzeń publiczna przez całą dobę, a ścieżki przebiegające przez jego obszar, jak również zielone tarasy mogą stać się miejscem wieczornych spacerów i spotkań. Przestrzeń Cognitarium na równi z architekturą współtworzy zieleń. Pokrywa ona tereny bezpośrednio otaczające budynek w formie lekko pofalowanych wzgórz ukształtowanych z ziemi rodzimej, parking przed budynkiem o nawierzchni z porośniętej trawą geokraty, a także dachy bloków, z których ponad połowa stanowi ogólnodostępne ogrody i tarasy. Oprócz traw i bylin będą tam liczne krzewy i drzewa, które szczególnie w strefie parkingu mają zapewnić zacienianie oraz większy komfort użytkowników. Koszalin leży na Europejskim Szlaku Gotyku Ceglanego – od początku chcieliśmy, żeby fasady Cognitarium w twórczy sposób nawiązywały do tego dziedzictwa, ale pokazywały też możliwości współczesnej ceramiki. Szczególnie zależało nam na uzyskaniu wielobarwnej, mieniącej się powierzchni. W tym celu w projekcie wykonawczym i projektach warsztatowych rozrysowaliśmy wszystkie fasady do najdrobniejszego detalu – był to jeden z najbardziej pracochłonnych elementów projektu. Nasz projekt obejmuje również wnętrza, wyposażenie, meble, małą architekturę. Większość tych elementów została zaprojektowana indywidualnie.

Spis treści Architektura 04/2026
przegląd

Prezentujemy najciekawsze projekty architektoniczne w Polsce, m.in. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego we Wrocławiu, Szkołę Nowatorską na warszawskim Ursusie oraz Teatr Lalek w Olsztynie.

Prezentujemy najciekawsze zagraniczne projekty architektoniczne: Rotterdam Rocks! w Rotterdamie, Vltava Philharmonic Hall w Pradze oraz Therme Dubai w Dubaju.

Marcin Brataniec pisze o miejscach niezagojonych – Topographie des Terrors.

Piszemy o jubileuszu stulecia miasta oraz wpisaniu jego modernistycznego dziedzictwa na listę UNESCO, które w sposób szczególny wybrzmiały podczas tegorocznego Weekendu Architektury w Gdyni.

Piszemy o konferencji Architektura, marketing, media – (nie)bezpieczne związki, podczas której architekci, dziennikarze, badacze, specjaliści PR oraz przedstawiciele samorządu i biznesu rozmawiali o pieniądzach, nagrodach, marce osobistej i granicy między informacją a reklamą.

O tym, jak poprawić sytuację ekonomiczną architektów, odbudować pozycję zawodu i zbliżyć Polskę do europejskiego myślenia o architekturze, z nowym prezesem Izby Architektów RP Borysem Czarakcziewem rozmawia Artur Celiński.

Anna Lorens, Agnieszka Tomaszewicz i Joanna Majczyk recenzują najciekawsze tytuły: Dom, w którym śpiewa Doroty Kozińskiej oraz Light and Space: Narrative Dialogue in Architecture pod red. nauk. Anny Marii Wierzbickiej.

Bal Architektek pisze o Światowym Kongresie Architektek i Architektów, który odbył się w Barcelonie pod hasłem Becoming. Architectures for a Planet in Transition. Jakie tematy dominowały podczas tegorocznego wydarzenia?

Czy język, którym posługują się architekci jest zrozumiały dla przeciętnego odbiorcy? Dorota Sibińska objaśnia skróty i skrótowce, które stosuje w różnych kręgach swojej działalności.

konteksty

Czasy są niespokojne. Po ponad 60 latach znów pojawia się temat schronów i ukryć dla ludności cywilnej. Wracamy więc do lat 50.-70. ubiegłego stulecia. Trudno się temu dziwić po ataku Rosji na Ukrainę czy konflikcie na Bliskim Wschodzie. Od 2020 roku trwają dyskusje i próby nowelizacji przepisów, w grudniu 2025 roku dobiegły one końca i otrzymaliśmy pakiet ustaw, które powinny nam ułatwić odnalezienie się w nowej rzeczywistości projektowej. Tylko czy tak się naprawdę stało?

warsztat

Zarządzanie bezpieczeństwem pożarowym w budynkach publicznych to nie tylko wymóg prawny, lecz głównie wyraz troski o życie i zdrowie ludzi. Architekci mają w tym swój udział.

Jesteśmy za ubodzy, aby inwestować w mało trwałe i generujące drogie w eksploatacji rozwiązania. Korzystajmy więc z tego, co już dawno sprawdzone.

Budynek jest zarówno prosty, oparty na bardzo czytelnej zasadzie, jak i niezwykle bogaty przestrzennie – możliwość połączeń i wzajemnych relacji między modułami jest niezliczona.

przybornik

Nowe produkty i specjalistyczne technologie dla architektów.

wzornik

Mała architektura zarówno do przestrzeni publicznej, jak i prywatnej, czyli wygodne, trwałe i estetyczne meble outdoorowe.

kolumny studenckie

Kamila Szatanowska i Małgorzata Mader zadają studentom i studentkom architektury jedno pozytywnie nastrojone pytanie z cyklu Mówimy dobrze o: Co sprawia, że mimo wyzwań studia architektoniczne dają Ci satysfakcję i poczucie, że wybrałeś(-aś) właściwy kierunek?

zawód architekt

Miasto jest żywym organizmem (...), dlatego podstawą pozostaje dla nas dobra urbanistyka oraz funkcjonowanie budynku w przestrzeni - mówi Emilia Sobańska w rozmowie z Aleksandrą Czupkiewicz [W WYDANIU CYFROWYM DŁUŻSZA WERSJA WYWIADU].

realizacje

Mieszkania realizowane za publiczne pieniądze mają w Polsce złą markę. Przykłady z Katowic i Warszawy wskazują, że dobra architektura i komfort życia ludzi powoli wracają w nich na pierwszy plan.

Architektura nienachalnie zaprasza na lekcję historii. Powściągliwa stylistyka przywodzi na myśl formy dostępne Wiślanom – drewno, kamienie, sznury, słomę.

Ta miejska kamienica ma ambicje stać się kameralną i zieloną enklawą w gęsto zabudowanej, centralnie położonej dzielnicy, która dynamicznie zmienia oblicze.

Choć obecny sposób funkcjonowania hal sportowych przy liceum odbiega od założeń, to z ich otwartości, która przyświecała projektantom, zostało dużo.

dizajn na zawsze

Konsekwentna realizacja wizji, bez żadnych kompromisów, pozwala stworzyć projekt kompletny, który będzie nas ciągle zachwycać - mówi w rozmowie z Anną Żmijewską Piotr Kuchciński.

technika

Projektantom udało się wpisać obszerny program funkcjonalny w historyczny kontekst miasta i zintegrować obiekt z otoczeniem zarówno na poziomie symbolicznym, jak i fizycznym.

Szukasz innych wydań ?

Sprawdź archiwum